| ภาพวาดประกอบนำมาจาก สมุดบันทึกของ กมล โกมลผลิน |
| มุมเรียนรู้ : ความรู้เกี่ยวกับนก |
สถานภาพด้านการอนุรักษ์
ของนกในประเทศไทย |
จากคู่มือรายชื่อนกในประเทศไทย (Field Check-List of Thai Birds-2000)
โดย ฟิลลิป ดี ราวด์
จัดพิมพ์โดย สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย |
| เรียบเรียงโดย ลำเนาไพร |
 |
| สถานภาพด้านการอนุรักษ์ ของนกนั้น ต้องมีการประเมินและปรับปรุงเป็นระยะๆ เนื่องจากสภาพพื้นที่ทางธรรมชาติเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ข้อมูลจากคู่มือรายชื่อนกนี้เป็นข้อมูลในปัจจุบัน อาจเปลี่ยนแปลงได้ในอนาคต
ระดับการถูกคุกคามของนก จัดไว้ทั้ง ระดับโลก (อ้างอิงจาก Collar et al - 1994) และระดับในประเทศไทย (อ้างอิงตามร่างรายงานการประชุมเพื่อจัดสถานภาพทรัพยากรชีวภาพของประเทศไทย จัดประชุมที่พัทยาเมื่อเดือนพฤษภาคม 2539 โดยสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย ร่วมกับสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม)
IUCN ได้จัดระดับการถูกคุกคาม และอักษรย่อไว้ตามลำดับ จากภาวะอันตรายสูงสุด จนระดับต่ำลงมา ดังนี้
1. ชนิดที่สูญพันธุ์ไปแล้ว (Extinct - EX) หมายถึงชนิดที่แน่ใจว่านกตัวสุดท้ายได้ตายไปแล้ว ในหนังสือนี้ไม่ได้แยกจากชนิดที่สูญพันธุ์ไปจากธรรมชาติ (Extinct in the Wild EW)
2. ชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critincally Endangered - CR) ไปจากธรรมชาติเร็วๆนี้
3. ชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์ (Endangered - EN) ไปจากธรรมชาติในอนาคตอันใกล้
4. ชนิดที่มีแนวโน้มจะสูญพันธุ์ (Vulnerable - VU) ไปจากธรรมชาติในอนาคต
5. ชนิดที่ใกล้ถูกคุกคาม (Near-threatened - NT) มีโอกาสที่จะมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ได้ แม้ว่าบางชนิดยังคงพบเห็นได้ง่ายแต่จำนวนได้ลดลง หรือหายไปจากพื้นที่ที่เคยอาศัยอยู่
6. ชนิดที่ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะประเมินภาวะถูกคุกคามได้ (Date deficient - DD)
- ชนิดนกในตารางทั้งหมดจะหมายถึงภาวะที่ถูกคุกคามในประเทศไทย ส่วนภาวะของโลก (ถ้ามี) ได้ใส่ไว้ในตารางด้วย (โดยยึดหลักว่าชนิดที่อยู่ในภาวะคุกคามระดับโลกจะไม่ถูกลดระดับลงในระดับประเทศ เช่น EX เป็น CR เป็นต้น แต่นกบางชนิดที่ไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะจัดภาวะในประเทศไทยเช่นเดียวกับระดับโลก ก็สามารถยกระดับเป็นระดับโลกได้)
- เครื่องหมาย * หมายเฉพาะภาวะของนกประจำถิ่น (เพราะนกชนิดนั้นๆมีสถานภาพทั้งเป็นนกประจำถิ่นและย้ายถิ่น)
- L&R หมายถึงหมายเลขชนิดตามหนังสือคุ่มือ A Field Guide to the Birds of Thailand B.Lekagul, P.D.Round
1. ชนิดที่สูญพันธุ์ไปแล้ว (EX) |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
1 |
41 |
Sarus Crane |
NT |
2 |
15 |
Grey heron* |
|
3 |
44 |
White-shouldered Ibis |
EN |
4 |
45 |
Giant Ibis |
CR |
5 |
692 |
Rufous-rumped Grassbird |
|
|
|
|
|
| 2. ชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (CR) |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
1 |
132 |
Chestnut-necklaced Partridge |
VU |
2 |
120 |
Crested Fireback |
VU |
3 |
125 |
Malayan Peacock Pheasant |
VU |
4 |
65 |
White-winged Duck |
EN |
5 |
426 |
Yellow-crowned Woodpecker |
|
6 |
400 |
Pale-headed Woodpecker |
|
7 |
370 |
Wrinkled Hornbill |
VU |
8 |
344 |
Blyth's Kingfisher |
VU |
9 |
320 |
Dusky Eagle Owl |
|
10 |
326 |
Large Frogmouth |
DD |
11 |
252 |
Cinnamon-headed Pigeon |
NT |
12 |
256 |
Large Green Pigeon |
NT |
13 |
218 |
Great Thick-knee |
|
14 |
219 |
Beach Thick-knee |
|
15 |
236 |
River Tern |
|
16 |
229 |
Great Crested Tern * |
|
17 |
231 |
Chinese Crested Tern |
CR |
18 |
237 |
Black-billied Tern |
VU |
19 |
244 |
Brown Noddy |
|
20 |
87 |
Grey-headed Fish Eagle |
NT |
21 |
105 |
White-rumped Vulture |
NT |
22 |
104 |
Long-billed Vulture |
NT |
23 |
102 |
Red-headed Vulture |
NT |
24 |
10 |
Brown Booby |
|
25 |
6 |
Oriental Darter |
NT |
26 |
3 |
Great Cormorant |
|
27 |
14 |
Great-billed Heron |
NT |
28 |
48 |
Black-faced Spoonbill |
CR |
29 |
42 |
Spot-billed Pelican |
VU |
30 |
906 |
Milky Stork |
VU |
31 |
37 |
Wooly-necked Stork |
|
32 |
907 |
Storm's Stork |
EN |
33 |
38 |
Black-necked Stork |
|
34 |
40 |
Lesser Adjutant |
VU |
35 |
39 |
Greater Adjutant |
EN |
36 |
445 |
Gurney's Pitta |
CR |
37 |
582 |
Brown Dipper |
|
38 |
914 |
Beautiful Nuthatch |
VU |
39 |
462 |
White-eyed River-Martin |
CR |
40 |
512 |
Straw-headed Bulbul |
VU |
|
3. ชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์ (EN) |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
1 |
135 |
Long-billed Partridge |
|
2 |
130 |
Siamese Partridge |
VU |
3 |
134 |
Crested partridge |
|
4 |
123 |
Hume's Pheasant |
VU |
5 |
126 |
Great Argus |
|
6 |
127 |
Green Peafowl |
VU |
7 |
64 |
Comb Duck |
|
8 |
422 |
Crimson-breasted Woodpecker |
|
9 |
399 |
Olive-backed Woodpecker |
|
10 |
382 |
Red-crowned Barbet |
NT |
11 |
373 |
Black Hornbill |
NT |
12 |
375 |
Rhinoceros Hornbill |
|
13 |
377 |
Helmeted Hornbill |
NT |
14 |
369 |
Rufous-necked Hornbill |
VU |
15 |
372 |
Plain-pouched Hornbill |
VU |
16 |
336 |
Red-naped Trogon |
|
17 |
338 |
Cinnamon-rumped Trogon |
|
18 |
|
Short-toed Coucal |
|
19 |
278 |
Blue-rumped Parrot |
NT |
20 |
274 |
Alexandrine Parakeet |
|
21 |
310 |
White-fronted Scops Owl |
VU |
22 |
311 |
Reddish Scops Owl |
|
23 |
327 |
Gould's Frogmouth |
|
24 |
273 |
Nicobar Pigeon |
NT |
25 |
253 |
Little Green Pigeon |
|
26 |
258 |
Jumbu Fruit Dove |
|
27 |
159 |
Masked Finfoot |
VU |
28 |
185 |
Nordmann's Greenshank |
|
29 |
170 |
Malaysian Plover |
NT |
30 |
165 |
River Lapwing |
|
31 |
234 |
Roseate Tern |
|
32 |
117 |
Bat Hawk |
|
33 |
70 |
Black Kite |
|
34 |
88 |
Lesser Fish Eagle |
NT |
35 |
99 |
Greater Spotted Eagle |
VU |
36 |
|
Steppe Eagle |
|
37 |
101 |
Imperial Eagle |
VU |
38 |
94 |
Wallace's Hawk Eagle |
VU |
39 |
21 |
Chinese Egret |
EN |
40 |
16 |
Purple Heron * |
|
41 |
43 |
Black-headed ibis |
NT |
42 |
33 |
Painted Stork |
NT |
43 |
36 |
Black Stork |
|
44 |
11 |
Christmas Frigatebird |
VU |
45 |
436 |
Blue-rumped Pitta |
NT |
46 |
437 |
Giant Pitta |
NT |
47 |
442 |
Bar-bellied Pitta |
NT |
48 |
440 |
Garnet Pitta |
|
49 |
562 |
Indochinese Magpie |
NT |
50 |
491 |
Bar-bellied Cuckooshrike |
|
51 |
487 |
Black-winged Flycatcher-shrike |
|
52 |
806 |
White-browed Fantail |
|
53 |
807 |
Spotted Fantail |
|
54 |
769 |
Grey-chested Flycatcher |
|
55 |
774 |
Brown-breasted Flycatcher |
NT |
56 |
782 |
Rufous-chested Flycatcher |
|
57 |
|
Malaysian Blue Flycatcher |
|
58 |
723 |
White-tailed Rubythroat |
|
59 |
731 |
Rufous-tailed Shama |
|
60 |
733 |
Blue-fronted Robin |
NT |
61 |
743 |
Purple Cochoa |
NT |
62 |
747 |
Jerdon's Bushchat |
NT |
63 |
580 |
Giant Nuthatch |
VU |
64 |
463 |
Plain Martin |
|
65 |
706 |
Grey-bellied Tesia |
|
66 |
687 |
Manchurian Reed Warbler |
|
67 |
665 |
Rufous-faced Warbler |
|
68 |
590 |
Horsfield's Babbler |
|
69 |
593 |
Sooty-capped Babbler |
|
70 |
601 |
Striped Wren Babbler |
|
71 |
602 |
Large Wren Babbler |
NT |
72 |
614 |
White-necked Babbler |
|
73 |
646 |
Cutia |
|
|
|
|
|
|
4. ชนิดที่มีแนวโน้มจะสูญพันธุ์ (VU) |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
1 |
133 |
Ferruginous Partridge |
|
2 |
118 |
Kalij Pheasant |
|
3 |
121 |
Siamese Fireback |
VU |
4 |
|
Swan Goose |
VU |
5 |
63 |
Cotton Pygmy-goose |
|
6 |
|
Baikal Teal |
VU |
7 |
59 |
Ferruginous Pochard |
VU |
8 |
60 |
Baer's pochard |
VU |
9 |
|
Scaly-sided Merganser |
VU |
10 |
391 |
Malaysian Honeyguide |
NT |
11 |
423 |
Rufous-bellied Woodpecker |
|
12 |
416 |
White-bellied Woodpecker |
|
13 |
404 |
Streak-throated Woodpecker |
|
14 |
366 |
White-crowned Hornbill |
|
15 |
337 |
Diard's Trogon |
|
16 |
350 |
Brown-winged Kingfisher |
NT |
17 |
352 |
Ruddy Kingfisher |
|
18 |
356 |
Rufous-collared Kingfisher |
|
19 |
342 |
Crested Kingfisher |
|
20 |
304 |
Coral-billed Ground Cuckoo |
NT |
21 |
453 |
Dark-rumped Swift |
VU |
22 |
319 |
Barred Eagle Owl |
|
23 |
329 |
Javan Frogmouth |
|
24 |
264 |
Ashy Wood Pigeon |
|
25 |
265 |
Pale-capped Pigeon |
VU |
26 |
251 |
Pompadour Pigeon |
|
27 |
257 |
Yellow-footed Pigeon |
|
28 |
259 |
Green Imperial Pigeon |
|
29 |
152 |
Black-tailed Crake |
|
30 |
207 |
Wood Snipe |
VU |
31 |
180 |
Asian Dowitcher |
NT |
32 |
197 |
Spoon-billed Sandpiper |
VU |
33 |
245 |
Indian Skimmer |
VU |
34 |
85 |
Pallas's Fish Eagle |
VU |
35 |
4 |
Indian Cormorant |
|
36 |
439 |
Magrove Pitta |
NT |
37 |
429 |
Black-and-red Braodbill |
|
38 |
653 |
Rail-babbler |
|
39 |
568 |
Black Magpie |
NT |
40 |
|
Ratchet-tailed Treepie |
|
41 |
558 |
Silver Oriole |
VU |
42 |
498 |
Fiery Minivet |
|
43 |
804 |
Yellow-bellied Fantail |
|
44 |
753 |
Chestnut-capped Thrush |
|
45 |
763 |
Grey-sided Thrush |
VU |
46 |
719 |
White-browed Shortwing |
|
47 |
768 |
Brown-chested Flycatcher |
VU |
48 |
779 |
Green-backed Flycatcher |
VU |
49 |
749 |
Fujian Niltava |
NT |
50 |
915 |
Mangrove Blue Flycatcher |
|
51 |
725 |
Blackthroat |
VU |
52 |
744 |
Green Cochoa |
NT |
53 |
581 |
Brown-throated Treecreeper |
|
54 |
571 |
Black-throated Tit |
|
55 |
536 |
Finsch's Bulbul |
|
56 |
681 |
Ashy-throated Warbler |
|
57 |
626 |
Spot-breasted laughingthrush |
NT |
58 |
629 |
Red-tailed Laughingthrush |
NT |
59 |
630 |
Red-faced Liocichla |
|
60 |
588 |
White-chested Babbler |
NT |
61 |
589 |
Ferruginous Babbler |
NT |
62 |
595 |
Rufous-crowned babbler |
|
63 |
603 |
Limestone Wren Babbler |
|
64 |
607 |
Deignan's Babbler |
VU |
65 |
615 |
Black-throated Babbler |
|
66 |
613 |
Chestnut-rumped Babbler |
|
67 |
618 |
Fluffy-backed Tit Babbler |
|
68 |
645 |
Chestnut-tailed Minla |
|
69 |
632 |
Rufous-winged Fulvetta |
NT |
70 |
638 |
Whiskered Yuhina |
|
71 |
639 |
Burmese Yuhina |
NT |
72 |
656 |
Short-tailed parrotbill |
VU |
73 |
657 |
Black-browed Parrotbill |
NT |
74 |
859 |
Scarlet-breasted Flowerpecker |
|
75 |
864 |
Yellow-bellied Flowerpecker |
|
76 |
847 |
Green-tailed Sunbird |
|
77 |
851 |
Scarlet Sunbird |
|
78 |
854 |
Long-billed Spiderhunter |
|
79 |
855 |
Spectacled spiderhunter |
|
80 |
878 |
Streaked Weaver |
|
81 |
879 |
Asian Golden Weaver |
NT |
82 |
882 |
Java Sparrow |
VU |
83 |
895 |
Spot-winged Grosbeak |
|
|
|
|
|
|
5. ชนิดที่ใกล้ถูกคุกคาม (NT) |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
ลำดับ |
L&R |
ชื่อ |
ภาวะ
ระดับโลก |
1 |
140 |
Blue-breasted Quail |
|
2 |
128 |
Rufous-throated Partridge |
|
3 |
62 |
Mandarin Duck |
NT |
4 |
396 |
Orange-backed Woodpecker |
|
5 |
415 |
Great Slaty woodpecker |
|
6 |
374 |
Oriental Pied Hornbill |
|
7 |
376 |
Great Hornbill |
|
8 |
367 |
Tickell's Brown Hornbill |
NT |
9 |
367 |
Austen's Brown Hornbill |
NT |
10 |
368 |
Bushy-crested Hornbill |
|
11 |
371 |
Wreathed hornbill |
|
12 |
347 |
Blue-banded Kingfisher |
|
13 |
448 |
Black-nest Swiftlet |
|
14 |
447 |
Edible-nest Swiftlet |
|
15 |
318 |
Spot-bellied Eagle Owl |
NT |
16 |
324 |
Spotted Wood Owl |
|
17 |
255 |
Orange-breasted Pigeon |
|
18 |
247 |
Yellow-vented pigeon |
NT |
19 |
249 |
White-bellied Pigeon |
NT |
20 |
260 |
Pied Imperial Pigeon |
|
21 |
151 |
Band-bellied Crake |
NT |
22 |
155 |
Watercock |
|
23 |
209 |
Swinhoe's Snipe |
|
24 |
174 |
Eastern Curlew |
NT |
25 |
160 |
Pheasant-tailed Jacana |
|
26 |
217 |
Eurasian Thick-knee |
|
27 |
171 |
Long-billed Plover |
NT |
28 |
163 |
Grey-headed Lapwing |
NT |
29 |
72 |
Jerdon's Baza |
NT |
30 |
71 |
Brahminy Kite |
|
31 |
86 |
White-bellied Sea Eagle |
|
32 |
910 |
White-tailed Eagle |
NT |
33 |
103 |
Cinereous Vulture |
NT |
34 |
83 |
Rufous-winged Buzzard |
NT |
35 |
98 |
Black Eagle |
|
36 |
91 |
Mountain Hawk Eagle |
|
37 |
109 |
White-rumped Falcon |
NT |
38 |
28 |
Malayan Night Heron |
|
39 |
30 |
Schrenck's Bittern |
NT |
40 |
32 |
Great Bittern |
|
41 |
34 |
Asian Openbill |
NT |
42 |
553 |
Dark-throated oriole |
|
43 |
496 |
Brown-rumped minivet |
NT |
43 |
812 |
Japanese paradise-flycatcher |
|
44 |
759 |
Black-breasted thrush |
NT |
45 |
799 |
White-tailed Flycatcher |
|
46 |
789 |
Pygmy Blue Flycatcher |
|
47 |
822 |
Spot-winged Starling |
NT |
48 |
835 |
Golden-crested Myna |
|
49 |
836 |
Hill Myna |
|
50 |
468 |
Wire-tailed Swallow |
|
51 |
516 |
Black-and-white Bulbul |
|
52 |
522 |
Puff-backed Bulbul |
|
53 |
677 |
Yellow-vented Warbler |
NT |
54 |
691 |
Striated Grassbird |
|
55 |
624 |
White-necked Laughingthrush |
|
56 |
642 |
Black-eared Shrike Babbler |
|
57 |
877 |
Baya Weaver |
|
58 |
880 |
Red Avadavat |
|
59 |
881 |
Pin-tailed Parrotfinch |
|
60 |
897 |
Chestnut-eared Bun ting |
|
61 |
899 |
Yellow-breasted Bunting |
|
|
6. ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอ (DD) |
ไม่มีข้อมูลสำหรับหัวข้อนี้ในระดับประเทศไทย แต่ข้อมูลระดับโลกมีเพียงชนิดเดียวคือ Large Frogmoth
เวลาออกดูนกในธรรมชาติ นอกจากจะทราบถึงสถานภาพตามฤดูกาล เช่น เป็นนกประจำถิ่น นกย้ายถิ่น นกย้ายถิ่นผ่าน นกเข้ามาทำรังในฤดูฝน ฯลฯ แล้ว ถ้าเราทราบถึงสถานภาพทางการอนุรักษ์ของนกชนิดนั้นด้วย จะยิ่งทำให้เราระมัดระวังในการดูนก เพื่อไม่ให้รบกวนนกชนิดที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์มากขึ้น |
