ดูนก กับ ลำเนาไพร

ลุงทอมพูดถึงออสเตรเลียเหมือนกัน แต่ไม่มากนักเพราะท่านเป็นคนพูดน้อย แต่ก็จะชวนเราทุกครั้งที่ท่านมา ว่า “เมื่อไรจะไปออสเตรเลีย ซักทีล่ะ” ปีล่าสุดได้ถึงกับส่งข้อมูลที่พัก ที่เที่ยว ยานพาหนะมาให้เมื่อท่านกลับไปเพริธ เราก็ยังดูอย่างเฉยๆ และยุ่งกับงานของเราต่อไป…

เมื่อออกมานอกอาคาร อากาศกำลังเย็นสบาย ไม่หนาว ลุงพาไปที่ลานจอดรถ หยอดเงินค่าจอดแล้วขับพาเข้าเมืองเพริธ…ภูมิประเทศคล้ายๆกับที่เคยเห็นมาก่อนในภาพ เป็นป่าละเมาะ ต้นยูคาลิป ตลอดทางเข้าเมือง เมืองเงียบๆ รถไม่มากนัก ผู้คนไม่ขวักไขว่ อาจเป็นเพราะวันอาทิตย์ เราคิด…ระหว่างทางนกตัวแรกๆที่เห็นคือนกพวกอีกา Australian Raven, Western Australian Magpie และเป็นนกสีขาวดำที่สวยงามมากที่สุดตัวหนึ่ง นกที่ดูตอนแรกคล้ายๆนกอีแพรดบ้านเรา นก Willy Wagtail และนก Magpie-lark คล้ายนกแม๊กพาย แต่ขนาดเล็ก…ต้องขอขอบคุณ อาจารย์จินตนา หย่างอารีย์ เป็นอย่างมากที่ให้หนังสือเป็นของฝากจากออสเตรเลียเมื่อปีก่อน ได้ใช้อย่างคุ้มค่าคราวนี้นี่เอง

เมื่อทานอาหารเช้าง่ายๆ ซึ่งได้แก่ คอร์นเฟค มูสลี วีทบิสกิต นม ขนมปัง มาการีน แยมโฮมเมด ชา กาแฟ ผลไม้ แล้วต้องเตรียมตระกร้าสำหรับไปปิคนิค ใส่กระติกน้ำร้อน เครื่องชากาแฟ บิสกิต ชอคโกแล็ด ผลไม้ มีส้ม แอปเปิล ลูกแพร์

มาถึง นีล ฮอกินส์ พาร์ค อยู่ริมทะเลสาบจูนดาลับ มีนกหลายชนิดหากินอยู่บนสนามหญ้าใกล้ที่จอดรถ เช่น เป็ดดำ Pacific Blackduck, Laughing Kookaburra คล้ายนกกะเต็นบ้านเราแต่ขนาดใหญ่, Sulphur-crested Cockatoo, Western Corella, Little Corella นกคอเรลลา เป็นนกกระตั้ว (Cockatoo) ขนาดใหญ่สีขาว, Crested Pigeon นกเขามีหงอนสวยงามแปลกตามากและ Laughing Turtle-Dove เห็นได้ทั่วไป ก็สวยดี…เมื่อเหยี่ยว Brown Goshawk บินมานกพวกนี้ก็บินพลึบพลับกันสักพักหนึ่ง…เดินเข้าไปดูต้นไม้ตามริมป่า ที่เด่นมีต้นแบล็คบอย (Blackboy) ที่จะเห็นทั่วไปเป็นสัญญลักษณ์หนึ่งของออสเตรเลีย มาจากลักษณะที่ดูแล้วคล้วยชนพื้นเมืองของออสเตรเลีย (Aborigin) แต่ลุงบอกว่าเขาเปลี่ยนชื่อเป็น Grasstree เพราะกลัวว่าแบล็คบอยจะเป็นชื่อเหมือนดูหมิ่นชนพื้นเมือง แต่เราว่าแบล็คบอยฟังดูน่ารักกว่า… เริ่มรู้สึกตื่นเต้นกับสิ่งต่างๆที่เห็น พันธุ์ไม้ และนกหน้าตาและชื่อแปลกๆ นกแก้วที่ไม่เคยสนใจมาก่อน เพราะบ้านเราเห็นอยู่แต่ในกรง แต่ที่นี่บินกันอย่างอิสระ สวยงามเพิ่มสีสันให้ธรรมชาติ

มีเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ ระยะทางยาว 1.2 กม. มีนกตามพุ่มไม้ เขาเรียกรวมๆว่า นกพวก bushbirds ที่เห็นตื่นตาตื่นใจมาก และที่สวยที่สุดเห็นจะได้แก่นก Spendid Wren นกตัวเล็กสีน้ำเงิน ฟ้า สเปนดิด หรือสวยวิเศษจริงๆ นอกนั้นก็มีนก Shining Bronze Cuckoo คล้ายๆนกคักคูมรกต, นก Western Gerygone อ่านว่า เจริกอนี่, นก Rufous Whistler, นก Inland Thornbill ปากเล็กแต่แหลม, นกอีแพรด Grey Fantail, Silvereye คล้ายๆนกแว่นตาขาวบ้านเรา และนก Spotted Pardalote หากินอยู่ตามซอกหิน หลืบพุ่มไม้ สวยงามมาก, นก Brown Honeyeater เห็นได้บ่อยทั่วๆไป นกพวกกินน้ำหวาน (honeyeaters) มีหลายชนิด มีปากคล้ายนกกินปลี บ้านเราแต่ตัวใหญ่กว่านกกินปลี และเล็กว่านกปรอดเล็กน้อย บนท้องฟ้ามีนกแอ่น Tree Martin เห็นตะโพกขาวๆ…เริ่มเห็นว่านกที่นี่สวยงาม และน่าสนใจมากขึ้น รวมทั้งธรรมชาติ แม้จะไม่มีป่าหนาแน่นแบบบ้านเรา แต่ในป่าโปร่งยูคาลิป และพุ่มไม้ที่รักษาธรรมชาติไว้อย่างดีนี้ก็มีนกอาศัยอยู่หลายชนิด ท้าทายเหมือนกันไม่ได้เห็นง่ายนัก คนดูนกเท่านั้นจึงจะพอรู้ว่ามีนกแอบซ่อนอยู่ตามที่ต่างๆ คนทั่วไปก็เดินเล่นอย่างเดียว ไม่ค่อยเห็นนก…เหมือนบ้านเรา…

ระหว่างทางมีเนินขึ้นไปชมวิว มีป้ายเขียนว่า On the Rock อธิบายความสำคัญ และความรู้เกี่ยวกับพื้นที่ย่อๆ ป้ายลักษณะนี้จะมีอยู่ตามสวนสาธารณะ ซึ่งมักเป็นแหล่งอนุรักษ์แทบทุกแห่ง แบบเดียวกับที่เห็นตามพื้นที่อนุรักษ์ในประเทศอังกฤษ… หลายอย่างคิดว่าปรับปรุงมาจากสิ่งที่ทำกันในประเทศอังกฤษ คนส่วนใหญ่มีรกรากเดิมจากอังกฤษ หรือไอร์แลนด์ แต่ก็เห็นชาวเอเซีย และคนชาติอื่นๆมากเหมือนกัน…สักพักฝนเริ่มตก แรงบ้าง ซาบ้าง จึงกลับบ้าน ถึงบ้านราวบ่ายโมง ทำอาหารกลางวันง่ายๆทานกัน ก็บะหมี่สำเร็จรูปนะแหละ แต่ปรุงใหม่ ใส่ผักเยอะๆ…

ลุงมารับ เข้าบ้านเอาของเข้าที่เข้าทางแล้ว จึงขับรถพาไปสวนสาธารณะชื่อ เซอร์เจมส์ มิเชลล์ อยู่ริมแม่น้ำสวอน ในเมืองเพริธนั่นเอง ปกติลุงจะพาหมาเจ้า เจสซี่ ออกไปเดินเล่นทุกเย็นอยู่แล้ว…สวนนี้แม้จะอยู่ในเมือง มีบ้านอยู่โดยรอบ เป็นสถานที่สำหรับเดินเล่น ออกกำลังกาย และเป็นที่ดูนกด้วย ได้เห็นนกหลายชนิด…ลุงพาไปดูรังของหงส์ดำ มีลูกเล็กๆแล้ว นอกจากนั้นมีนกอ้ายงั่ว Australian Darter, นกกาน้ำเล็ก Little pied Cormorant, เป็ด Hardhead, นกกระทุง Australia Pelican นกกระทุงตัวใหญ่ลอยน้ำ เดินเล่นอยู่ในธรรมชาติใกล้ผู้คนอย่างสบาย ไม่มีใครทำร้าย, ได้เห็นนกที่ลุงบอกหายากชื่อ Black-tailed Native-hen ก็ไม่ได้สวยงามอะไรมากลักษณะคล้ายนกอีลุ้ม แต่เตี้ยกว่า สีตุ่นๆแต่เป็นนกหายาก ก็ยังหัวเราะและล้อกันตลอดถึงนกตัวนี้ ที่ไม่ค่อยสวยงามนักแต่คนเห็นดีใจว่าได้พบ

แล้วพาไปอ่าวอัลเฟรด (Alfred Cove) อยู่ไม่ห่างจากบึงบูรากูน เป็นทุ่งหญ้าริมอ่าวแม่น้ำสวอน มองเห็นตึกของเมืองเพริธอยู่ฝั่งตรงข้าม มีหาดทรายเล็กๆอยู่กลางอ่าว เห็นนกกระสา White-faced Heron, นกอัญชัน Buff-banded Rail หากินอยู่ริมตลิ่งที่มีหญ้าสูง, นกตีนเทียน Black-winged Stilt ชื่อแบบบ้านเรา คล้ายกัน แต่ไม่เหมือนกัน ลุงอยากเห็น Banded Stilt ที่มีลายแถบคาดที่อก แต่ไม่เจอ, มีนกแอฟโวเซท Red-necked Avocet จากหัวถึงคอสีน้ำตาล ลำตัว ขาว ดำ ดูแล้วสวยมากกว่า Pied Avocet, Pied Oystercatcher, และเป็ดผีใหญ่ Great Crested Grebe, ส่องไปส่องมาเจอเป็ด Chestnut Teal ที่ลุงบอกหายาก เขาก็เลยดีใจอีก บริเวณนี้ในช่วงย้ายถิ่นก็อาจจะได้พบนกชายเลนดีหลายชนิด มีป้ายแสดงอธิบายความสำคัญของแหล่งน้ำนี้และมีนกชนิดไหนบ้างที่อาจจะได้พบ ที่สนามหญ้าใกล้ๆกันเป็นที่เยาวชนมาเล่นฟุตบอลออสเตรเลีย (คล้ายๆรักบี้ เล่นเฉพาะที่ออสเตรเลีย) รอบๆสนามหญ้าเป็นที่ดูนก ทุกอย่างจัดสรรได้อย่างง่ายดาย คน และสัตว์ป่า อยู่ร่วมกันได้อย่างสบายๆ

ลุงทอมนัดกับลุงเลซ (Les) อ่านว่า เลซซ ลุงเลซรูปร่างผอมเกร็ง ใส่หมวกออสเตรเลียปีกกว้าง กระฉับกระเฉง ชอบเดินฮัมเพลง หรือผิวปาก ขับรถกะบะ ข้างหลังทำเป็นโครงมีผ้าใบคลุมเหมือนจะรถบรรทุกของ แต่ลุงทอมบอกลุงเลซเอาไว้เป็นที่นอนเวลาเดินทางไปดูนกไกลๆ เราว่าเข้าท่าดี…เมื่อไปถึงลุงเลซรออยู่แล้ว พาเข้าไปดูนกที่ ฮิลไซด์ฟาร์ม ที่นี่เป็นสถานที่ให้พวกไม่มีงานทำ (unemployed) ที่รัฐต้องอุดหนุนเงินทุกสัปดาห์ ให้มาทำงานบ้าง แทนที่จะได้เงินฟรีๆ ถ้ามีคนไม่ทำงานหลายคนรวมตัวกันสักแค่กลุ่มหนึ่ง ก็เช่าบ้าน จะอยู่กันแบบสบายๆไม่ต้องทำอะไร ตื่นสายๆ ไม่เป็นประโยชน์อันใด ได้พบเจ้าหน้าที่ชื่อ สตีฟ คล่องแคล่วมาก เขาเป็นผู้ฝึกฝนงานให้คนพวกนี้ และสนใจนกในพื้นที่ด้วย รู้ว่านกอะไรอยู่ตรงไหน เห็นรังนกก็จะติดโบว์ไว้เป็นที่หมาย

บริเวณทานอาหารกลางวันที่ป่าจูลิมาร์

ขับรถย้อนกลับ เจอถนน Heine ที่มองหา ขับเข้าป่าโปร่งที่สวย มีลำธารน้ำแห้งตามจุดต่างๆ หยุดดูนกตามบริเวณเหล่านี้ ได้เห็นนกสเปนดิดเรน สุดที่รักอีก และนกเปลือกไม้ Rufous Treecreeper ไม่เห็นเหมือนนกเปลือกไม้บ้านเราตัวอ้วนกว่า และชอบอยู่ตามไม้ล้ม กระโดดไปมามากกว่าไต่ไม้, Western Spinebill สวยจริงๆคล้ายนกระวังไพรบ้านเรา, นก Golden Whistler หัวดำสนิท ท้องเหลืองสด, นก Yellow-plumed Honeyeater, นกพาร์ดาโลตอีกชนิดหนึ่งชื่อ Striated Pardalote ชื่อนกชนิดนี้ชื่อแปลกเรียกผิดทุกที เขาอธิบายไว้ในคู่มือว่า ชื่อมาจากภาษากรีกแปลว่า จุด จึงเป็นนกที่ต้องมีจุด ไม่ว่าจะบนหัว หรือตัว ยกเว้นเจ้าตัวนี้ Striated… ตอนแรกนึกว่ายกเว้น แต่เพิ่งเห็นว่ามีจุดอยู่ที่ปีกอยู่จุดเดียว…อย่างไรก็ขอให้ได้มีจุด

ขากลับแวะเมือง Bayswater เพื่อเข้าไปดูแหล่งนกธรรมชาติ อีริค ซิงเกอร์ตัน (Eric Singleton Bird Sanctuary) เป็นพื้นที่ที่นายอีริค ต่อสู้เพื่อให้รัฐให้พื้นที่นี้เป็นที่อยู่ของนกน้ำจนสำเร็จ จึงเป็นสถานที่ทางการอนุรักษ์ไว้สำหรับนกน้ำมาอาศัยมากมายหลายชนิด และยังเป็นพื้นที่ทดลองการสร้างรังของนกเป็ดน้ำ มีเรือนไม้เป็นบังไพร (hide) สำหรับดูนก ที่เห็นมี Australasian Shoveler, Blue-billed Duck เป็ดปากสีฟ้า และ Pink-eared Duck ฟังชื่อนึกว่าจะเห็นสีชมพูที่หูมากหน่อย…โถ มีแค่จุดเล็กๆเท่านั้น แทบจะไม่เห็นเลย

ตอนบ่ายลุงขับรถพาไปวัดไทย ชื่อว่าวัดโพธิญาณ ลุงคงไปวัดไทยกับครอบครัวบ่อยๆจึงพบแหล่งดูนกเข้า วัดนี้อยู่ใกล้ Serpentine Fall National Park บนเนินเขา ใช้เวลาเดินทางเกือบหนึ่งชั่วโมง…กะว่าจะมีโอกาสไปไหว้พระสักหน่อย แต่พอไปถึงก็พบว่าวัดปิดในวันนี้พอดี…ไม่เป็นไร ปกติลุงก็ไม่ได้ดูนกในวัดหรอก แต่ดูที่ป่าใกล้ๆวัด เพื่อจะมองหานก Red-tailed Black-Cockatoo และ Western Yellow Robin ที่หาค่อนข้างยาก แต่ก็ไม่เจอ ลุงขับรถพาต่อเข้าไปในป่าเรื่อย บริเวณนี้เรียก state forest เป็นพื้นที่ทำไม้ของรัฐ แวะพักดูนกเป็นระยะๆ โดยเฉพาะบริเวณใกล้ธารน้ำ มีดอกไม้ป่าสวยๆมากมาย ได้เห็นนกเร็นสุดสวยอีกชนิดหนึ่ง ชื่อ Red-winged Wren หัวสีฟ้าอ่อน ปีกมีแถบสีแดง ไม่เคยอยู่นิ่งหลบซ่อนอยู่ตลอดเวลา แต่บางครั้งก็กระโดดขึ้นเกาะยอดพุ่มไม้คงจะมาดูเราบ้าง แต่เป็นช่วงเวลาชั่ววินาทีดียวเท่านั้น ต้องรวดเร็วจึงจะได้เห็นความสวยงามของเขาเต็มที่ พวกเรารู้สึกชอบนกเร็นมากที่สุด

รถทั้ง 4 คันขับตามกันเข้าไปตามถนนลูกรังในป่า เมื่อเจอทางแยก ป้ามาจอรี ก็จะเอาป้ายชี้ทางไปตอกไว้ เผื่อถ้ามีสมาชิกตามมาจะได้รู้ว่าพวกเราไปทางซ้ายหรือขวา…ฝนยังตกตลอดเวลา แต่ก็กางร่มดูนกกัน ไม่มีใครบ่น ป้ามาจอรี กล่าวว่า “ฝนตกฉันไม่ว่าอะไร เพราะอ่างเก็บน้ำจะได้มีน้ำมากๆ”…เป็นความรู้สึกที่ดีว่า ในความคิดของมนุษย์ไม่ควรคิดถึงแต่ว่าตนเองจะสุขสบายหรือไม่อย่างเดียว ควรคิดถึงส่วนรวมด้วย…ฝนตกทำให้เห็นนกไม่มากนัก…ไม่เป็นไร...เราก็คิดอย่างป้ามาจอรี (เข้าเมืองตาหลิ่ว)…แต่ก็ได้พบนกที่คาดไว้ คือนก Hooded Robin ตัวขาวดำ แต่ก็สวยดี เขามองหานก Western Yellow Robin แต่ไม่เจอ นกโรบินคล้ายๆนกจับแมลง ชอบบินขึ้น บินลงจับแมลงตามพื้น เห็นนกเปลือกไม้ Rufous Treecreeper ไต่ไม้วันนี้…ฝนไม่มีที่ท่าจะหยุด เลยต้องเข้ารถ แล้วแยกย้ายกัน

เมื่อได้กลับบ้านพักผ่อนกันพอสมควรแล้ว ตอนเย็นลุงพาไปดูนกทะเลที่เมืองฟรีแมนเทิล ที่บริเวณท่าเรือริมทะเล North Quay ได้เห็นนก กาน้ำใหญ่ Pied Cormorant เกาะอยู่ตามหลักและตามเรือที่จอดอยู่ในอ่าว…ลมแรงและหนาวเย็นมาก แต่ก็ได้เห็นนกแกนเนท Australian Gannet ตามที่อยากมาเห็น

บึงเฮอดส์แมน เป็นแหล่งน้ำอนุรักษ์แห่งแรกของเมืองเพริธ สร้างเมื่อ ค.ศ. 1984 โดยทุนจากกองทุนสัตว์ป่าโลก (WWF)…เราเดินไปที่สำนักงานที่เรียกว่า Gould League สำหรับให้เยาวชนมาศึกษาเรื่องนกน้ำและชีววิทยาบึงน้ำ ไปถึงมีเด็กนักเรียนกลุ่มหนึ่งกำลังทำกิจกรรม pond watch กันชุลมุนอยู่ แต่ไม่รู้ว่าที่นี่เขาเรียกกิจกรรมนี้ว่าอะไร เด็กๆจะตักน้ำจากบึงน้ำธรรมชาติ ครูจะแจกคู่มือสัตว์น้ำ เด็กก็ตักสัตว์น้ำจากภาชนะขึ้นมาพิจารณากันว่ามันเป็นตัวอะไร…ดูเด็กๆสนุกกันมาก ยิ่งเราเข้าไปถามว่า ตัวอะไรน๊ะ เขายิ่งคุยโวใหญ่ ว่าตัวนั้น ตัวนี้…ข้างในอาคารเป็นที่แสดงธรรมชาติของบึงน้ำ คล้ายที่หน่วยงานอนุรักษ์นกน้ำ และแหล่งน้ำธรรมชาติ (Wildfowl and Wetland Trust) ที่สลิมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ ที่นี่แม้จะเล็กกว่าแต่ก็มีข้อมูลและจัดนิทรรศการไว้ได้ดีทีเดียว…มีของที่ระลึกเป็นเข็มกลัดนกน่ารักหลายแบบ หนังสือนก และธรรมชาติ ทั้งสำหรับผู้ใหญ่และเด็กจำหน่าย…ดีใจที่ได้เห็นสิ่งนี้ที่ออสเตรเลียด้วย

กลับมาถึงบ้าน เมื่อลุงเข้าไปพักผ่อนแล้ว พวกเราถือโอกาสนี้ทำความสะอาดบ้าน ล้างรถ เพื่อให้ลุงสบายใจว่าเมื่อภรรยา และลูกชายท่านกลับมาจะไม่เห็นว่ามีอะไรเปลี่ยนไปมากนัก…ช่วงเย็นลุงพาไปเดินเล่น ที่สวนสาธารณะ และพื้นที่อนุรักษ์นกอยู่ริมน้ำในเมืองเพริธ ชื่อ Mill Point Reserve ได้ดูนกตัวสุดท้ายของทริพนี้ เป็นนกชายเลน Red-capped Plover (หรือ Dotterel) คล้ายนกหัวโตพันธุ์มาลายูบ้านเรา…

นกในประเทศออสเตรเลียทั้งประเทศประมาณ 756 ชนิด ส่วนที่พบในออสเตรเลียตะวันตกประมาณ 516 ชนิด นกที่พวกเราได้เห็นในครั้งนี้รวมได้ 118 ชนิด

เย็นนี้เป็นช่วงที่ได้เดินเล่นในสวนสาธารณะ และได้ดูนกไปด้วย เป็นครั้งสุดท้าย…เมื่อกลับบ้านแล้วก็จะไม่มีสถานที่ลักษณะนี้ในเมือง ให้เดินอีก…

พอมองเห็นแล้วว่าทำไมหลายคนจึงย้ายมาอยู่ออสเตรเลีย ค่าครองชีพที่ถูกกว่าประเทศเจริญระดับเดียวกัน พื้นที่มาก คนน้อย ไม่ต้องแก่งแย่งกัน มีอากาศให้หายใจได้มากกว่า ประเทศเกิดทีหลังได้ประโยชน์จากประสพการณ์ของประเทศอื่น จัดระบบ ระเบียบเข้าที่ได้รวดเร็ว พื้นที่อยู่อาศัย และพื้นที่ธรรมชาติประสานกลมกลืนกัน เมืองที่เหมาะสำหรับการอยู่อาศัย (แต่อาจไม่เหมาะสำหรับผู้ที่ชอบความตื่นเต้นของชีวิตเมือง)… ขอบพระคุณลุงทอมในความมีน้ำใจ และชักชวนมาให้ได้เห็น…

"ชี่-วิด"
ก.ย. 2545