ในประเทศอังกฤษ มีองค์กรอนุรักษ์นก และธรรมชาติ หลายองค์กรที่น่าสนใจ ซึ่งจะทยอยนำมาเล่าให้ฟังถึงกิจกรรมแต่ละแห่ง เพื่อเป็นการได้ทราบข่าวคราวประเทศอื่น ๆ โดยเฉพาะประเทศที่พัฒนากิจกรรมเกี่ยวข้องกับเราว่าเขาทำอะไรกันบ้าง

The Wildfowl & Wetlands Trust เป็นองค์กรหนึ่งที่มีความสำคัญและเป็นที่รู้จัก เกี่ยวกับการอนุรักษ์ห่านป่า นกเป็ดน้ำและพื้นที่แหล่งน้ำ ซึ่งก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2489 โดย เซอร์ ปีเตอร์ สก๊อตต์ ผู้ริเริ่มงานอนุรักษ์ขึ้นในประเทศอังกฤษและยังเป็นศิลปินนักวาดภาพที่มีชื่อเสียง เป็นองค์กรอนุรักษ์ฯ ที่ไม่หวังประโยชน์ทางการค้า มีสมาชิกเมื่อสิ้นปี 2533 จำนวน 45,928 คน

มีศูนย์กลาง (Center) อยู่ 9 แห่ง ทั่วประทศอังกฤษ (ตามแผนที่) ตอนรับผู้มาเยือนทุกเพศ วัย รวมทั้งคนพิการที่สามารถมาหาความรู้และความสุขได้ ทุกศูนย์จะออกแบบให้มีการอยู่ร่วมกัน ระหว่างคนกับนกเป็นไปอย่างดีมีป้อมซุ่มดูนก (hide) ทางเดินศึกษาธรรมชาติ และความสะดวกอื่น ๆ รวมทั้งรถเข็นสำหรับคนพิการ

» จุดมุ่งหมาย ขององค์กร มีอยู่ 4 ประการ คือ

1.อนุรักษ์ (Conservation) เพื่ออนุรักษ์นกเป็ดน้ำ นกน้ำและแหล่งอาศัยของนก สำหรับคนรุ่นปัจจุบันและรุ่นต่อ ๆ ไป เพราะปัจจุบันพื้นที่ที่เป็นแหล่งน้ำทั่วโลกกำลังถูกคุกคามจากการสูบน้ำออก ถมที่ มลภาวะต่าง ๆ และจากการเปลี่ยนแปลงสภาพเป็นแหล่งกสิกรรม อุตสาหกรรม รวมทั้งการสร้างสถานที่เพื่อพักผ่อนหย่อนใจต่าง ๆ เช่น รีสอร์ต สนามกอล์ฟ สำหรับบริการคนกลุ่มย่อย แหล่งน้ำที่เป็นธรรมชาติเหล่านั้นจึงขึ้นอยู่กับการจัดการดูแลของมนุษย์ องค์กรมีหลักการดำเนินการ เพื่อการอนุรักษ์ คือ
- ศึกษาพฤติกรรมและชีววิทยาของนกเป็ดน้ำ ห่านป่า และพื้นที่อาศัยของนก
- จัดการแหล่งน้ำตามธรรมชาติ และที่มนุษย์สร้างขึ้นมา ให้เป็นที่อาศัยหลบภัยของนกและสัตว์อื่น ๆ
- มีโครงการขยายพันธุ์นกที่หายากและใกล้สูญพันธุ์ โดยนำกลับคืนไปสู่แหล่งอาศัยของนก
- กระจายความคิด ข่าวสาร เกี่ยวกับการอนุรักษ์ไปสู่สมาชิกและคนทั่วไป
- ร่วมมือกับหน่วยงานของรัฐบาลในการพัฒนาให้ได้ผล โดยการร่วมเสนอความคิดและผลักดันให้ออกกฎหมายที่ส่งเสริมการอนุรักษ์กว้างขวางไปทั่วโลก

2. ค้นคว้าวิจัย (Research) งานคนคว้าวิจัยขององค์กรมีเพื่อการอนุรักษ์ฯ ให้การศึกษาและทำที่พักผ่อน หย่อนใจที่ให้ความสะดวกและได้ความรู้เกี่ยวกับนกเป็ดน้ำ ศึกษาและขยายพันธุ์นกที่หายาก ดำเนินงานโดย มีนักวิจัยที่ทำงานประจำกว่า 20 คน
- ประสานงานกับอาสาสมัคร กว่า 1,500 คน ในการให้ความรู้ ข่าวสารเกี่ยวกับนำเป็ดน้ำและแหล่งน้ำ
- ทำงานร่วมกับศูนย์วิจัยของมหาวิทยาลัย
- ตีพิมพ์ผลงานการค้นคว้าวิจัย ในวารสารประจำขององค์การ หรือวารสาร ทางวิชาการ
- ให้ความร่วมมือ และความรู้แก่องค์กรต่าง ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ

3. ให้การศึกษา (Education) ศูนย์แต่ละแห่งจะเป็นเสมือนหน้าต่างให้แก่คนทั่วไปได้ชื่นชมในธรรมชาติ และสนใจการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมนกและพืชพันธุ์ต่าง ๆ ไว้ซึ่งมีผลที่ดีถึงมนุษย์ มีการให้การศึกษาอบรมทั้งเด็กและผู้ใหญ่ และโรงเรียนโดยร่วมมือกับอาสาสมัครที่มีกระจายอยู่ทั่วประเทศมีการบรรยาย (talks) พาเดินเพื่อให้การศึกษา (guided walks) จัดทำคู่มือเพื่อการทัศนศึกษาธรรมชาติ แสดงภาพที่ให้ความรู้เกี่ยวกับนกที่มีในพื้นที่ แจกแผ่นพับและรวมเป็นเล่มให้แก่ครูในโรงเรียน รวมทั้งจัดทำเทปพาเดินทัศนศึกษาเกี่ยวกับบึงน้ำ (pond dipping & pond watch)
การให้ความรู้อีกทางหนึ่งแก่สมาชิกและผู้สนใจทั่วไปโดยทางวารสารขององค์กรชื่อ Wildfowl & Wetlands ออกปีละ 2 ครั้ง ในเดือนพฤษภาคม ( Spring-Summer) และ เดือนกันยายน (Autumn-Winter) และวารสารทางวิชาการขององค์กร

4. พักผ่อนหย่อนใจ (Recreation) แต่ละศูนย์จะอำนวยความสะดวกสบายในการพักผ่อนหย่อนใจและได้ความรู้ โดยการเดินเล่นไปในพื้นที่ ที่เป็นธรรมชาติโดยลำพัง หรือมีผู้แนะนำในกลุ่มดูนกได้จากทางเดินหรือป้อมซุ่มดูนก (hide) ที่สร้างไว้เพื่อการศึกษานก วาดรูป ถ่ายภาพ และการให้อาหารนกจากมือ
ทุกศูนย์ยังมีร้านค้าขายของที่ระลึก หนังสือ ร้านอาหาร และที่พักผ่อนล้อมรอบด้วยบรรยากาศเป็นธรรมชาติ

ผู้เขียนได้มีโอกาส ไปที่ศูนย์ Welney อยู่ที่เมือง Ouse Washes ระหว่างตำบล Ely และ Wisbech ในมณฑลเคมบริดส์ ซึ่งบังเอิญอยู่ใกล้กับบ้านศิลปินวาดภาพนกชื่อดังของอังกฤษ Norman Arlott และนักปักษีวิทยาและนักเขียนเรื่องเกี่ยวกับนก Tim & Carol Inskipp ซึ่งผู้เขียนและคุณกมล ได้รับความกรุณาให้พักเป็นแขกอยู่ในครั้งนั้น

Welney มีเนื้อที่ 2,150 ไร่ เป็นที่พักอาศัยของนกทั้งในฤดูร้อนและหนาว ไม่มีการเลี้ยงหรือกักขังนกไว้ นกที่นี่เป็นนกป่าอาศัยอยู่ตามธรรมชาติทั้งหมด พื้นที่เดิมเป็นทุ่งหญ้า มีผีเสื้อมาก มีห่าน Mute Swan, Lapwing และ Ruff เห็นได้เป็นประจำ ในฤดูหนาวจะมีนกย้ายถิ่นเข้ามาโดยเฉพาะนก Bewich และ Wooper Swan, Wigeon, Pochard, Pintail, Mallard และ Teal มีป้อมซุ่มดูนกอยู่หลายแห่ง เราไปที่นั่นถึง 2 ครั้ง เพราะชอบที่เงียบสงบ ดูนกและทำงานต่าง ๆ ในป้อมซุ่มดูนกที่ทำไว้อย่างดีได้ทั้งวัน เช่น วาดรูป ศึกษานก

อีกแห่งหนึ่ง ที่มีโอกาสได้ไปคือ ที่ Slimbridge อยู่ที่เมืองกลอสเตอร์ ซึ่งเป็นศูนย์กลางใหญ่ขององค์กรมีเนื้อที่ 1,897 ไร่ ที่นี่จะมีการผสมและขยายพันธุ์นก มีทั้งนกป่าและมีนกที่ตัดขนปีกเลี้ยงไว้ให้คนไปเยือนดูให้อาหาร พักผ่อนหย่อนใจ มีป้อมซุ่มดูนก ไว้ดูนกที่ลงมาในฤดูหนาวเช่นกัน เป็นศูนย์กลางของกิจกรรมต่าง ๆ ขององค์กร องค์กรนี้แต่เดิมชื่อ Wildfowl Trust อย่างเดียว จนเมื่อ พ.ศ. 2532 นี่เอง ได้เพิ่มคำว่า and Wetlands เข้าไป เพราะเริ่มมีงานที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์แหล่งน้ำ แหล่งที่อาศัยของนกเป็ดน้ำมากขึ้น กระจายไปทั่วโลก มีองค์กรสำคัญที่ทำงานใกล้เคียง และเป็นเครือข่ายประสานงานกันและมีสำนักงานอยู่ที่เดียวกัน คือ IWRB (International Waterfowl & Wetlands Research Bureau) ที่ชมรมร่วมมือนับนกเป็ดน้ำด้วยเป็นประจำทุกปี , Ramsar (The Ramsar Convention) ที่อยากให้ประเทศไทยเป็นสมาชิก โดยเสนอแหล่งน้ำที่สำคัญของเราขึ้นทะเบียนไว้กับองค์กร เพื่อการอนุรักไว้ร่วมกัน นานาชาติ และองค์กร Wetland Link International ซึ่งจะช่วยประสานงานให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดการและการอนุรักษ์แหล่งน้ำในประเทศต่าง ๆ ซึ่งจะนำมาเล่าในโอกาสต่อไป

"ชี่-วิด"
ส.ค. 2534