ประเทศที่มีความเจริญ โดยแท้ มิได้บ่งบอกโดยตึกรามระฟ้า ห้างสรรพสินค้าหรูหรา หรือสนามกอล์ฟ แต่จะเห็นได้จากความสะอาดร่มรื่น ความมีระเบียบที่ผู้คนกับระบบไปด้วยกันได้ ความห่วงใยเอาใจใส่ในสภาพแวดล้อม อันเป็นผลมาจากการที่เห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ธรรมชาติและลึกลงไปจนถึงการให้การศึกษา การจัดการเตรียมการใช้ทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่ให้ได้ประโยชน์มากที่สุด และยั่งยืนถาวรตลอดไป

ประเทศอังกฤษ นับเป็นประเทศหนึ่ง ที่เป็นแบบฉบับดังกล่าว เพราะนอกจากความมีสุนทรียภาพ ความทันสมัย และความจอมปลอมที่มีปะปนอยู่บ้างในความเป็นเมืองใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นบริเวณที่เต็มไปด้วยความชุลมุนของย่านพิคาดิลี่ หรือที่ห้างสรรพสินค้ามาร์ค แอนด์ สเปนเซอร์ และที่อื่น ๆ ที่หลายคนมักพูดถึง แต่สิ่งที่ชาวอังกฤษมีความเห็นพ้องและร่วมมือกันสร้างสรรค์ประเทศของตนให้เป็นที่น่าอยู่อาศัย ย่อมเป็นเรื่องที่จะปฏิเสธไม่ได้ว่าไม่ดี การที่ผู้คนมีนิสัยรักและเห็นคุณค่าของธรรมชาติ สร้างสภาพแวดล้อมในเขตบ้านเรือนให้น่าอยู่ ย่อมเป็นพื้นฐานของความคิดในการรักษาสภาพแวดล้อมที่ดีของชุมชน ดังจะเห็นได้จากการทำสวนละเมาะไม้ไว้หลังบ้านให้เป็นที่พักอาศัยของนก ดึงดูดให้นกเข้ามาในสวน นอกเหนือไปจากการปลุกไม้ประดับแท่นให้อาหาร หรือที่แขวนใส่อาหารนก เป็นส่วนประกอบอันสำคัญของสวน รวมทั้งที่อาบน้ำเล็ก ๆ ของนกที่พบเห็นอยู่ทั่วไป ย่อมแสดงถึงความเป็นที่พึ่งที่ดีของสัตว์ป่าในยามขาดแคลนอาหารเมื่อฤดูหนาวมาถึง และที่ให้อาหารก็กลายเป็นที่รวมของนกหลายชนิดที่ให้ความเพลิดเพลิน เป็นความเอื้อเฟื้อที่มนุษย์ทำได้ นอกจากนั้นยังแสดงถึงความสัมพันธ์ที่มนุษย์มีอยู่กับธรรมชาติอย่างแน่นแฟ้นและกลมกลืน

สองฟากถนน อีกมากมายหลายสายในประเทศอังกฤษ ยังมีต้นไม้ใหญ่อายุเป็นร้อยปี เช่น โอ๊ค ซิคามอร์ ฮอสเซสนัท ขึ้นอยู่เป็นป่าเขียวชอุ่มเมื่อผ่านไปในฤดูร้อน ทำให้รู้สึกเหมือนเข้าไปในอุโมงค์สีเขียวเย็นตา สบายใจ มีป้ายเตือนว่าระวังชนกวางอยู่ตลอดทาง ซึ่งอาจเป็นเรดเดียร์ หรือ โรเดียร์ ที่จะวิ่งข้ามถนนไปมา คูคลอง แม่น้ำ แม้แต่ในเมืองใหญ่ เช่น เบอร์มิงแฮม และอีกหลายเมืองก็ยังดูสะอาด มีสัตว์อาศัยอยู่ได้อย่างเป็นสุข ซึ่งบ่งบอกด้วยพืชน้ำหลายอย่างที่ยังปรากฏให้เห็น เช่น บัว สาหร่าย ฯลฯ ส่วนที่เสียก็มีบ้าง แต่เมื่อเปรียบเทียบกับความเป็นเมืองอุตสาหกรรมเก่าแก่เช่นนั้น ก็นับว่าดีมาก หลายอย่างยังเหมือนภาพวาดบนกล่องขนมปังที่เราเคยรู้จักประเทศอังกฤษในสมัยเด็ก ที่ในน้ำยังมีเป็ดหัวเขียว มัลลาร์ด พาครอบครัวว่ายเลาะลัดอยู่ในน้ำใส ผ่านกอดอกไอริสน้ำที่ออกดอกเป็นช่อสีเหลือง งดงาม

บึงน้ำใหญ่ อ่างเก็บน้ำ นอกจากจะมีความสำคัญในการกักเก็บน้ำแล้วยังใช้เป็นที่อาศัยหากินของเป็ดป่า ห่านป่า และนกน้ำ สำหรับคนทั่วไปมีโอกาสชื่นชมนกป่าเหล่านั้นอย่างใกล้ชิด จากห้องสังเกตการณ์ที่จัดทำขึ้นโดยองค์กรอนุรักษ์นกป่า โดยเฉพาะเด็กนักเรียน ที่ตื่นเต้นกับภาพจริงของนกป่าจำนวนนับหมื่น ๆ ที่น่าอัศจรรย์ และคำอธิบายเกี่ยวกับนกชนิดต่าง ๆ เหล่านั้น ก็ยิ่งเกิดความประทับใจ เป็นจุดบันดาลให้เกิดความรักธรรมชาติ สภาพแวดล้อม อันเป็นพื้นฐานแห่งความเป็นผู้ใหญ่ที่ดี มีคุณภาพ และเป็นกำลังในการช่วยกันรักษา ปกป้องสิ่งที่มนุษย์โดยส่วนรวมต้องการ และใช้ประโยชน์ร่วมกันได้ ให้คงอยู่ตลอดไปอีกนาน

กมล โกมลผลิน
5 ส.ค. 2534
จากบทบรรณาธิการ ข่าวสารชมรมดูนกกรุงเทพ กันยายน 2534