ใบไม้ทุกหนแห่ง ยังคงความเขียวชอุ่มอยู่เต็มที่ ดอกมีไม่มากนัก แต่ดอกโสนเริ่มบานสะพรั่งเต็มต้น เห็นอยู่ตามชายทุ่งทั่วไปเป็นจุดเหลืองพราวตา ฝนลงค่อนข้างสม่ำเสมอในตอนบ่าย และดูเหมือนเร่งจังหวะเร็วขึ้นก่อนจะทิ้งช่วงลาจากไป

บางวัน มีลมพัดลู่ต้นไม้อยู่เกือบทั้งวัน ความร้อนขึ้นสูงและลดลงแตกต่างกันในแต่ละช่วงของวัน (ยังไม่มีข่าวน้ำท่วมกรุงเทพ นอกจากต่างจังหวัดและต่างประเทศ) ท้องฟ้าตอนเย็นไม่ว่างเปล่าเหมือนที่ผ่านมา เพราะมีนกนางแอ่นบ้านหมู่เล็ก ๆ บินร่อนแฉลบผ่านไปเป็นช่วง ๆ ต่อเนื่องกันมุ่งหน้าเข้าเมืองไปทางทิศตะวันตก บางตัวดูเป็นหนุ่มเต็มที่ด้วยขนหาง 2 เส้น ยาวเรียวออกมา และสีขนใต้ท้องขาวสะอาด

วิ่งเหยาะ ๆ ไปหยุดยืนทำกายบริหารใต้ร่มมะขามเทศ พื้นที่ว่างซึ่งถมดินไว้หน้าหมู่บ้านรอการก่อสร้าง ขณะนี้สังเกตเห็นพืชที่เป็นอาหารนกหลายชนิดขึ้นอยู่เต็มไปหมด จากที่ที่เคยว่างเปล่าเหล่านี้มีนกบินผ่านไปมาสม่ำเสมอ ย่อมจะไม่มีใครไปห้ามนกได้ว่าไม่ให้ถ่ายมูลซึ่งมีเมล็ดพืช ที่ได้รับการบ่มอย่างดีในกระเพาะนกพร้อมจะแตกงอกเป็นต้นได้ทันทีเมื่อตกลงบนดินนุ่มนั้น และนั่นก็เป็นผลงานอันยิ่งใหญ่ของพวกนกกินพืช ต้นกล้าไม้เหล่านี้อีกไม่นานก็จะโตเป็นไม้ยืนต้นให้ร่มเงาแก่มนุษย์ได้ เช่น มะหวด หว้า ไทร ตะขบ ข่อย สะเดาฯ พวกไม้พุ่มคลุมดินก็มี ก้างปลา มะแว้ง มะอึก ถั่วผี และพวกไม้เลื้อยไม้เถาว์ก็ ได้แก่ ตำลึง เถาว์คัน กระทกรก มะละขี้นก ฯ พวกไม้พุ่มไม้เถาว์บางชนิดก็มีอายุสั้น แค่ช่วงฤดูหนึ่งออกดอกออกลูกแล้วก็แห้งตายไป แต่เมื่อขึ้นแล้วครั้งหนึ่งก็ต้องขึ้นอีก เพราะมีเมล็ดร่วงหล่นอยู่ในพื้นดินแล้ว

เป็นสิ่งปกติ ตามวงจรของธรรมชาติ เมื่อพืชเหล่านี้โตขึ้นและให้ลูกผล นกผู้ปลูกต้นไม้ก็จะกลับมาเก็บเกี่ยว พร้อมทั้งเอื้อเฟื้อประโยชน์ต่อไปยังนกและสัตว์ชนิดอื่น ๆ ที่ต้องพึ่งพาอาศัยต้นไม้เหล่านั้นด้วย เช่น แมลงที่เข้ามากินพืช และนกกินแมลงก็มากินแมลง เป็นต้น นอกจากนั้นยังเป็นประโยชน์ต่อเนื่องไปถึงมนุษย์ด้วยในหลายกรณี

เสียงนกอีเสือสีน้ำตาล ร้องดังรัวถี่ยิบราวกับปืนกล แช๊ต- แช๊ต ๆ ๆ เมื่อแสงแดดอ่อนลงจนดูสลัวในพริบตา วิ่งเหยาะ ๆ กลับมาตามถนนในหมู่บ้าน ขณะที่ผู้คนทยอยกันกลับจากงานสู่บ้าน ก็เป็นเวลาเดียวกันที่ค้างคาวทั้งเล็กและใหญ่บินฉวัดเฉวียนออกหากินกันอยู่ทั่วไป แล้วยุงฝูงใหญ่ ๆ ก็เคลื่อนทัพออกจากที่ซ่อน แต่ต้องเผชิญกับค้างคาวทั้งหลายนี้ ลองนึกดูถ้าไม่มีสิ่งเหล่านี้มนุษย์หรือจะอยู่ได้ และรับภารกิจอันละเอียดอ่อนเช่นนี้ได้ ได้เห็น ได้รู้ทุกครั้งก็ยังเป็นสิ่งที่น่าภูมิใจ และนึกได้ว่าเราไม่เคยยิ่งใหญ่เหนือสิ่งเหล่านี้ได้เลย

เค.เค.
19 ก.ย. 2534
จากบทบรรณาธิการ ข่าวสารชมรมดูนกกรุงเทพ พฤศจิกายน 2534