นับเป็นโชคดี สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ไม่ไกลจากสวนสาธารณะ และได้ประโยชน์นอกเหนือไปจากการเป็นที่ออกกำลังกาย ที่พักผ่อน แต่สามารถเป็นที่ศึกษาชื่นชมธรรมชาติโดยการดูนกได้อีกด้วย โดยเฉพาะบางช่วงที่มีอากาศเย็นของฤดูนี้ ซึ่งจะมีนกย้ายถิ่นฤดูหนาว (Winter visitor) เข้ามาอาศัยหากินอยู่ตามร่มไม้ใหญ่ทั่วไป ถ้าเราใช้ความสังเกต และก็สามารถใช้โอกาสเดียวกันนี้ ทำความรู้จักกับนกประจำถิ่น (Resident) ชนิดอื่นเพิ่มตามได้ด้วย นกย้ายถิ่น คือนกที่พบเห็นได้ไม่ตลอดปี ซึ่งส่วนใหญ่จะมาเยือนในหน้าหนาวของทุกปี แล้วกลับไปในช่วงฤดูร้อน เป็นเช่นนี้สม่ำเสมอ เราอาจพบนกตัวเดิม กลุ่มเดิมกลับไปที่เดิม ถ้าสภาพธรรมชาติแวดล้อมไม่ถูกเปลี่ยนแปลง นกเหล่านี้มีชีวิตที่น่าสนใจ คือการเดินทางรอนแรมมาจากแดนไกล เช่น จากจีน รัสเซีย และไซบีเรีย เนื่องจากมีแหล่งอาศัยอยู่ทางตอนเหนือของทวีปเอเซีย และเขตใกล้ขั้วโลก ซึ่งในฤดูหนาวมีอากาศหนาวเย็นจัด ทำให้เกิดความขาดแคลน นกจึงพากันบินเคลื่อนย้ายลงมายังดินแดนตอนใต้ ใกล้เส้นศูนย์สูตร ซึ่งมีความอบอุ่นและมีอาหารสมบูรณ์กว่า เช่นบริเวณเอเซียตอนใต้และประเทศไทย ก็เป็นแห่งหนึ่งที่นกแวะลงพำนักตามสภาพธรรมชาติลักษณะต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นบึงทะเลสาบ ชายทะเล ป่าละเมาะ ป่าดิบเขาก็ตาม และหากเราได้มีโอกาสรู้จักนกประจำถิ่นที่พบสม่ำเสมอเป็นอย่างดีแล้ว ก็จะพบว่ามีนกแปลกหน้าที่ไม่คุ้นเคย มาปรากฏอยู่ตามสุมทุมพุ่มไม้ หรือบริเวณร่มเงาในสวนสาธารณได้ไม่ยากนัก และนกเหล่านี้เป็นส่วนบ่งบอกถึงฤดูหนาวด้วย นกที่พบได้สม่ำเสมอ ตามสวนสาธารณะ ในช่วงตั้งแต่เดือนกันยายน เมษายน ได้แก่ นกอีเสือสีน้ำตาล นกจับแมลงอกสีส้ม นกจับแมลงสีน้ำตาล และนกกระจิ๊ดธรรมดา ซึ่งจะปรากฏเมื่ออากาศเย็นติดต่อกันนานเท่านั้น แต่พออากาศเริ่มแห้งแล้งก็จะย้ายเข้าไปอยู่ตามป่าพบได้ทั่วประเทศในฤดูหนาว นอกจากนั้น ก็ยังมีนกชนิดอื่น ซึ่งจะปรากฏกายให้เห็นเฉพาะวันที่อากาศเย็นติดต่อกัน เช่น นกอุ้มบาตร นกกระเบื้องผา นกจับแมลงตะโพกเหลือง นกพงหญ้าพันธุ์จีน นกจับแมลงสีฟ้า นกคัคคูมรกต นกจับแมลงหัวสีเทา นกแซงแซวขี้เถ้า และบางชนิดซึ่งเป็นนกประจำถิ่นในประเทศ แต่เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาลทำให้มีการเคลื่อนย้ายเปลี่ยนแหล่งหากินชั่วคราวเช่นเดียวกัน เช่น นกจับแมลงจุดดำ นกเขียวก้านตองปีกสีฟ้า นกเขาเปล้าธรรมดา และนกตบยุงยักษ์ และยังมีอีกบางชนิดที่สามารถ พบได้ในสวนสาธารณะในเมืองหรือใกล้เมืองด้วยเช่นกัน ฉะนั้นหน้าหนาวนี้ (ถึงแม้อากาศจะแห้ง) ลองใช้เวลาเช้าตรู่ ก่อนที่กิจกรรมมวยจีน และแอโรบิคด้านซ์ จะครอบครองความสงบบางส่วนของสวนสาธารณะไปบ้าง สำรวจนกดังกล่าวแล้วบันทึกไว้ในสมุดช่วยจำก็จะทำให้วันหยุดนั้นมีแต่ความสุขไปตลอดเลยทีเดียว กมล โกมลผลิน
จากบรรณาธิการ ข่าวสารชมรมดูนกกรุงเทพ กุมภาพันธ์ 2536 |
