ถ้าถามว่านกชนิดใด ที่พบค่อนข้างยากที่เขาใหญ่ นกโกโรโกโสคงเป็นนกชนิดหนึ่งในจำนวนนั้น พอล ดุคส์ และผมเมื่อครั้งมาดูนกเมืองไทย พ.ศ. 2522 พบนกชนิดนี้โดยบังเอิญ กำลังหาอาหารที่กองขยะตามทางเดินป่าที่เขาใหญ่ และยังพบได้อีกใน 2-3 เดือนต่อมา แต่ต้องอดทนต่อกลิ่น และนั่งรอจนกว่านกจะออกมา หลังจากนั้นไม่พบที่กองขยะอีก มาพบตามทุ่งหญ้าโล่ง แต่ก็ยากที่จะเห็นได้ มาในระยะหลัง ๆ มีนักดูนกออกดูนกกันมากขึ้นนกโกโรโกโสจึงพบกันมากขึ้น เสียงร้องของนกโกโรโกโส เป็นที่รู้จักกันมากในปัจจุบัน นกจะร้องระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-มิถุนายน เสียงร้องดังยาวโหยหวน วู๋...วู๋...ห่างกันเป็นช่วง ๆ และมีเสียลงลูกคอหนัก ๆ ตอนท้าย 2-3 พยางค์ ซึ่งเป็นเสียงของนกตัวหนึ่งในคู่ของมัน นายแมคครัว เคยเขียนไว้ว่า นกตัวผู้จะโบกและยกหางเวลาเกี้ยวตัวเมีย

จากการที่ได้ยิน เสียงร้องของนกโกโรโกโสบ่อย ทำให้รู้ว่านกมีจำนวนมากพอสมควร และมีอยู่หลายแห่งที่เขาใหญ่ เคยพบที่เขาสอยดาว เขาอ่างฤาไน น้ำหนาว ทุ่งแสลงหลวง และดอยผาช้าง นกชอบพื้นที่ไม่สูงชันนักประมาณ 1,000 ม. จากระดับน้ำทะเล เช่นที่เขาใหญ่ จะอยู่เฉพาะในป่าที่สมบูรณ์ จำนวนมากอาจลดลง ถ้าป่าถูกบุกรุกทำลายและการที่นักล่าสัตว์ ชอบดักจับสัตว์ ที่หากินบนพื้นดิน เช่น ไก่ฟ้า นกกระทา รวมทั้งนกโกโรโกโสด้วย จะเห็นได้ว่ามีจำนวนมากตามสวนสัตว์ และกรงนกใหญ่หลายแห่งแสดงว่าการดักจับทำได้ไม่ยาก

ควรจะมีการ ได้ศึกษาถึงสถานะภาพของนกชนิดนี้ และควรสำรวจในพื้นที่ป่าทางตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศด้วย และศึกษาถึงระดับพื้นที่อาศัยตามไหล่เขา และความแตกต่างของแหล่งอาศัยแต่ละแห่งที่นกอยู่

นกโกโรโกโส พบได้ในลาว เขมร เวียตนาม แต่ที่พบในสุมาตรา และบอร์เนียว เป็นชนิด Carpococcyx renauldi ซึ่งรู้จักกันน้อย และมีแต่เฉพาะป่าที่ราบต่ำ เป็นนกที่ควรอนุรักษ์ไว้ เช่นเดียวกับนกที่พบในแถบอินโดจีนอื่น ๆ

ฟิลลิป ราวด์
กรกฏาคม 2531